Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu (2022)

Sağlamlık, kalıcılık ve temiz görünüş bakımından tezin tüm kopyaları en az 80 g/m2 standardındaki iyi kalite A-4 kâğıda basılmalıdır. Baskıda sayfanın yalnızca bir yüzü kullanılmalıdır. Ancak 500 sayfayı aşan tezlerde kâğıdın her iki yüzü de kullanılabilir.

Enstitünün resmi web sitesinde yayımlanan tez yazım şablonu kullanılmalıdır. Sayfanın sol kenarında (cilt tarafı) ciltleme işlemi için 4 cm genişliğinde boşluk bırakılmalıdır. Diğer üç kenarda 2.5 cm boşluk bırakılmalıdır. Belirtilen ölçülere uymayan genişlikler kabul edilmez. Kenar boşluklarına hiçbir şey yazılmamalıdır. Başlık, metin, Şekiller ve Tablolar belirtilen kenar boşlukları içinde kalmalıdır.

Tüm sayfa numaraları sayfanın altında ve ortalanmış olarak verilir. Sayfa numaralarında kullanılan font ve bunun boyutu metinde kullanılanla aynı olmalıdır.

Ön Kısım: Esas metinden önce gelen sayfalar için Romen rakamları (i, ii, iii, iv…) kullanılır. Numaralama "Özet" sayfasında iii ile başlar. Metin Kısmı ve Son Bölüm: Esas metin, çalışmanın ilk sayfasından 1 ile başlayarak tezin sonuna kadar Batı Arap rakamlarıyla (1, 2, 3, 4…) numaralanır.

Bölüm başlıklarının bulunduğu sayfalarla tabloların ve şekillerin bulunduğu sayfalar dâhil olmak üzere numaralama, tez boyunca kesintisiz sürdürülür. Ana bölümlerin ilk sayfalarının rakamları gösterilmez.

Tez, Times New Roman yazı tipiyle 12 punto boyutunda yazılmalıdır. Sadece bölüm başlıkları 14 punto, alt başlıklar metinle aynı büyüklükte, dipnotlar 10 punto ile yazılmalıdır.

Metin içinde özel vurgular için yalnızca çift tırnak kullanılmalı; koyu, tümü büyük harf, altı çizgili yazı gibi stillerden kaçınılmalıdır. Yabancı sözcüklerin veya çalışmanın gerekliliğine göre özgül ad ve terimlerin yazılışında ise yalnızca eğik harfler (italik) kullanılmalıdır.

Şekil, tablo ve tablo açıklamaları ile dipnotlar ve eşitliklerin yazımında tek satır aralığı kullanılmalıdır. Özet, Abstract, İçindekiler, Simgeler ve Kısaltmalar Dizini, Şekiller Dizini, Tablolar Dizini, Kaynaklar ve Öz Geçmiş bölümleri de tek satır aralığı ile yazılmalıdır.

Tezin her ana bölümü yeni bir sayfada başlar. Ana bölüm başlıkları, BÜTÜN HARFLERİ BÜYÜK, koyu (bold) ve iki yana dayalı olarak yazılmalıdır. Alt bölüm başlıkları ise Sadece Baş Harfleri Büyük Olacak Şekilde, koyu ve iki yana dayalı olarak yazılır.

Bölüm başlıkları ve alt başlıklardan önce ve sonra 6 nk boşluk bırakılır. Bölüm başlıkları ve alt başlıklarda da bütün paragraflar gibi 1 cm ilk satır girintisi bulunmalıdır. (Ana bölüm başlıkları istenirse tüm tezde birliktelik olmak üzere ortalanabilir.)

Başlıkların yazılış ve tasnifinde ondalık ya da harfli sistem kullanılabilir. Her başlık numaraları nokta ile bitmelidir.

Dipnotlar, blok alıntılar, tablo içleri, tablo üstü, formül yazımları ile şekil altı açıklamalar tek satır aralığı ile yazılır. Bunların haricinde tezin tamamı bir buçuk satır aralıklı yazılır. Bütün metin iki yana yaslı olarak yazılmalıdır.

İlk paragraflar da dahil tüm paragraf başlarında 1 cm ilk satır girintisi bulunmalıdır. Her paragraftan sonra 6 nk boşluk bırakılmalıdır. Tezde paragraflar arasında fazladan satır boşluğu bırakılmaz.

Dört satırdan uzun alıntılar blok paragraf şeklinde yazılır. Blok alıntılarda da paragraflarda olduğu gibi 6 nk boşluğu bırakılmalıdır. Blok alıntılar, paragraf başı olarak 0.5 cm bırakarak, tırnak işareti olmadan, tek satır aralığında, normal yazı karakteri ile 10 punto ve soldan 2 cm, sağdan 1 cm ek girinti yapılarak iki yana dayalı şekilde yazılır. Blok alıntı ile üstündeki ve altındaki paragraflar arasında 12 nk boşluk bırakılır.

Sayfanın altına rastlayan alt bölüm başlıklarından sonra, o başlığa ait en az iki satır aynı sayfada yer almalıdır. İki satırdan az olan durumlarda başlık diğer sayfaya aktarılmalıdır. Satır sonunda sözcükler kesme işaretiyle hecelere ayrılmamalıdır.

Tezin ana gövdesini oluşturan metin kısmı yazılırken bazen her bölüm başlığından veya bazı bölüm başlıklarından sonra, başlığın kapsamını veya ileri sürdüğü tezi, kısa ve öz biçimde anlatan sözler (epigraf) aktarılabilir. Bu durumda, aktarılan sözün sağa hizalanarak 10 punto ve italik yazılması, sözün altında sahibinin adının ve kaynağının belirtilmesi gerekir.

Boyu tam sayfa ve daha kısa olan görsel nesneler (tablo, şekil, fotoğraf vb.), metin içerisine sayfa ortalanarak yerleştirilir. Bu durumda metin ile görsel nesneler arasında (açıklamalar dâhil) alt ve üstten 12 nk boşluk bırakılır. Görsel nesnelerin açıklamaları (şekil ve tablo başlıkları) satırı ortalayacak biçimde yerleştirilir. Görsel nesneler metnin sol ve sağ kenar hizasını aşmamalıdır.

Tablo başlığı, tablo üstüne "Tablo 1.1.", şekle ve grafiğe ilişkin yazılar ise şekil altına "Şekil 1.1." gibi devam eden numaralandırma ile yerleştirilir. Şekillerin başlıkları, tablo içi ve tablo başlıkları tek satır aralıkla, 10 punto ile yazılır.

Dipnotlar, sayfanın sonunda, iki yana yaslı, 10 punto, tek satır aralıklı ve sıfır nk olarak yazılır. Yazıda ana metinden farklı karakter ve stil değişikliği yapılmaz. Sayfa altındaki dipnot numaralarının belirgin olması için alt sol girintinin örnek dipnotta olduğu gibi 0.25 cm içeride olması gerekir.

Savunma sınavından sonra teslim edilen ciltli tezlerde sırt yazısı olmalıdır. Sırt yazısı olmayan ciltli tezler kabul edilmez (bk. Ek 2).

Zorunlu olanlar yıldız (*) ile işaretlenmiştir: (1) Boş sayfa* (2) İç kapak* (3) Kabul ve Onay* (4) Bilimsel Etiğe Uygunluk Beyanı* (5) Türkçe Özet* (6) Yabancı Dilde Özet* (7) Ön Söz ve Teşekkür (8) İçindekiler* (9) Simgeler ve Kısaltmalar (10) Şekiller Dizini (11) Tablolar Dizini (12) Giriş* (13) Ana Bölümler* (14) Sonuç* (15) Kaynaklar* (16) Ek(ler) (17) Etik Kurulu Kararı* (18) Öz Geçmiş* (19) Boş sayfa*

Bu sayfada tezin yaklaşık 250-300 sözcükten ibaret Türkçe özetine yer verilir. Başlık olarak ÖZET sözcüğü kullanılır.

Tezin bu kısmında i, ii, iii sayfaları dahil bütün bölüm ve alt bölümlerin başlıkları listelenmelidir. İçindekiler kısmında tüm başlıklar 11 punto tek satır aralığı ile yazılmalı, sadece Başlık 1'ler (ana bölüm başlıkları) bold (koyu) ve büyük olmalıdır. Bu uyum son okuma aşamasında yeniden gözden geçirilmelidir. Her başlığın ve alt başlığın karşısında bir sayfa numarası bulunmalıdır. Listenin maddeleri sol kenara, sayfa numaraları ise sağ kenara hizalanmalıdır. Madde başlıkları ile sayfa numaraları arasında ardışık noktalar yer almalıdır.

Başlıkların, sayfa numaralarının biçimi "İçindekiler" sayfasıyla aynı olmalıdır. Dizin bir sayfadan uzun ise ikinci ve diğer sayfalara başlık yazılmamalıdır. Her bir şekil yazısı arasında bir satır boşluk (12 nk) bırakılarak ve 10 punto kullanılarak da yazılabilir.

Tezde kullanılan çizelge türü gösterimler "Tablo" olarak ifade edilir. Bunların listesi bu kısımda verilir. Dizin bir sayfadan uzun ise ikinci ve diğer sayfalara başlık yazılmamalıdır. Her bir Tablo yazısı arasında bir satır boşluk (12 nk) bırakılarak ve 10 punto, tek satır aralığı kullanılarak da yazılabilir. İkinci satıra geçilirse 1cm askı alınmalıdır.

Kaynaklar, ekler, etik kurul kararı ve öz geçmiş tezin son kısmını oluşturur. Bu kısmın başlıklarında numaralandırma yapılmamalıdır.

Her tezde bulunması gereken bu alt bölümde, kaynakların künyeleri yazarının soyadına göre alfabetik olarak listelenir. Kaynaklarda 1 cm asılı paragraf girintisi verilmeli ve satır aralığı 1 (tek), paragraf boşluğu 6 nk ve iki yana dayalı olarak 11 punto ile yazılmalıdır.

Tezin bu bölümünde birden fazla kategoride ek bulunuyorsa bunlar EKLER genel başlığı altında (Ek 1), (Ek 2) şeklinde gösterilir.

Kaynak göstermede Dipnotlu Kaynak Gösterme (Klasik Sistem), Metin İçi Kaynak Gösterme (APA-American Psychological Association) ya da ISNAD atıf sistemlerinin (https://www.isnadsistemi.org/) güncel sürümlerinden biri tercih edilebilir. Araştırmacı, bu kaynak gösterme biçimlerinden birini seçmeli ve tezin tamamında aynı sistemi kullanmalıdır.

Eğer ifadeler satır içine yazılamayacak kadar karmaşık ise ayrı bir satırda, bulunduğu satıra ortalanarak yerleştirilir. İfadeler, her ana bölüm numarası ile birlikte, ana bölüm içinde birden başlayacak şekilde numaralandırılır (Birinci bölümde, (1.1), (1.2), …; ikinci bölümde (2.1), (2.2), …gibi).

Tüm şekillerin ve tabloların numaraları hangi ana bölümde yer alıyorsa o ana bölüm numarası ile başlamalı ve sırasıyla numaralandırılmalıdır. Numaralama doğal sayılar kullanılarak yapılmalı ve numaralarından sonra nokta konulmalıdır.

Tablo ve şekil adlarının sonunda noktalama işareti kullanılmamalıdır.

Tez metni ile tablo ve şekil arasında önce ve sonra 12nk aralık bırakılmalıdır. Açıklama/Başlıklar tablolarda tablonun üstüne, şekillerde ise şeklin altına yazılmalıdır. Tablo ve şekiller ile başlıkları arasında da 12nk aralık bırakılmalıdır.

Bir sayfadan uzun olan tablolar tez metni içinde bulunmak zorunda ise bir sayfa boyutunda uygun bir yerden bölünmelidir. Tablonun devamı bir sonraki sayfada aynı tablo numarası ve ayraç içinde devam olduğu belirtilerek verilmelidir.

Türkçe özetin İngilizce (ABSTRACT), Almanca (ZUSAMMENFASSUNG), Fransızca (RESUME) gibi yaşayan Batı dillerinden birine çevirisini kapsayan metindir. Metnin altında 3-5 anahtar sözcüğe (Keywords, Stichwörter, Mots clés) yer verilir. Türkçe ve yabancı dildeki özetler içerik olarak birbirine denk düşmeli, anahtar sözcükler aynı sırayı izlemelidir. (…) Burada, tezin yabancı dildeki adı, özet başlığı olarak verilir (Ek 7).

Doğrudan aktarmalar, alıntının uzunluğuna göre tırnak işareti içinde ya da sıkıştırılmış paragraf (blok alıntı) şeklinde verilir. Dört satır veya daha kısa olan alıntılar tırnak işareti içinde ve paragraf içine yazılır.

Fotoğraflar Şekil kabul edilir.

Tezde şekil, fotoğraf ve benzeri ögeler “Şekil” olarak adlandırılır.

Dipnot numarası sözcüklere ya da noktalama işaretlerine bitişik olarak verilir. (Word programı bu işlevi otomatik olarak yerine getirmektedir.) Birden fazla not numarası yan yana koyulmamalıdır.

Kapak cildinde yüksek lisans tezleri için Üniversitemiz kurumsal logosunda kullanılan lavicert; doktora tezleri için aynı logodaki bordo renk kullanılmalı; kapak yazıları ve logonun baskısı gümüş renkli olmalıdır.

Kapak ile ilgili bilgiler Ek 1’deki ve Enstitü web sitesinde yayımlanan şablondaki gibi düzenlenir.

Boş sayfa, tez ciltlenirken dış kapaktan sonra, iç kapaktan önce yer alan numarasız sayfadır. Tezin en sonuna, dış arka kapaktan önceye de numarasız olarak eklenir.

Bu sayfa, dış kapak kompozisyonunda düzenlenerek boş sayfadan hemen sonra konur. Tez bir kuruluş tarafından desteklenmişse kuruluşla ilgili açıklama, il-yıl bilgisinden önce yer alır (Ek 3).

Bu sayfa elektronik ortamda teslim edilen tez nüshasına taranarak eklenmelidir.

Özetin altında, sola hizalanmış biçimde “Anahtar Sözcükler:” başlığının devamında 3-5 anahtar sözcüğe yer verilir. Anahtar sözcükler sadece ilk harfler büyük diğerleri küçük harfle yazılır.

Özetin bir kaynağa veya dizine alınacağı düşünülerek bu sayfada tez başlığı, tezi hazırlayanın adı ve soyadı, üniversite ve enstitü adları, tezin sunulduğu ana bilim/ana sanat dalı, programın türü (yüksek lisans veya doktora), yılı, danışmanın unvanı, adı ve soyadı belirtilmelidir.

Tezlerin başlıkları ve özet sayfaları YÖK Dokümantasyon Merkezi tarafından Tez Veri Tabanı’nın taranabilir alanlarına yüklendiğinden bu gibi metin alanlarında tablo, şekil, grafik, formül, simge, alt veya üst simge biçimi yazım (subscript, superscript), Yunan harfleri ve benzeri standart olmayan simge veya karakterler kullanılmamalıdır (Ek 6).

Noktaların sözcüklere ve sayfa numaralarına bitişik olmaması sağlanmalıdır.

Bu sayfanın düzenlenmesinde rakamla numaralandırma sistemi kullanılır (bk. “Bölüm Başlıklarının Yazılışı”).

Bu sayfa, tez yazarının çalışmasının gerekliğinden dolayı yaptığı kısaltmaların veya kullandığı simgelerin alfabetik listesini ve açıklamalarını içerir. İkisi birden listeleniyorsa “Simgeler ve Kısaltmalar” başlığı kullanılır. Dile yerleşmiş (Türk Dil Kurumu’nun “Kısaltmalar Dizini”nde yer alan) ya da kaynak gösterme ve künye yazımında kullanılan kısaltmalar listelenmez.

Metin uygun sayıda ana bölüm ve alt bölümlere ayrılmalıdır. Ondalık sistemde (12), (13), (14) ve (15). bölümler numaralandırılmalıdır.

Bu bölümde, eğitim bilgileri (lise düzeyi ve üstü), bilimsel faaliyetler (sunuşlar, yayınlar vb.), iş deneyimi (stajlar, projeler, çalışılan kurumlar, görevler vb.), bilinen yabancı diller ve eklenmek istenen diğer ilgili bilgiler, bir ya da iki paragraf biçiminde, yaklaşık 150 sözcükle yazılır (Ek 8).

İfade numarası, kalın yazı tipinde (bold) ve satırın en sağına gelecek şekilde yazılır. Eğer ifade numarası verilmeyecekse (ara işlemlerde olduğu gibi) ifade yine satıra ortalanarak yazılmalıdır.

Şekil ve tablolar ortalanmış olmalıdır.