Kapak, tezinizin jüri ve enstitü görevlisi tarafından ilk görülen sayfasıdır ve en çok düzeltme istenen sayfalarından biridir: kurum adı eksik, başlık küçük harfli, danışman unvanı yanlış yerde, alt bilgide tarih yok. Kılavuzlar kapağı genellikle metinle değil örnek bir sayfayla tarif eder; bu yüzden kapak hazırlamanın özü, o örneği ölçüsüyle birebir yeniden kurmaktır. Bu yazı kılavuzların kapak için ne söylediğini, örnek kapağı nasıl okuyacağınızı ve Word 365'te nasıl uygulayacağınızı anlatır.
Kılavuzlar kapak için ne söylüyor?
Kapak ön bölümün ilk öğesidir
Kapak, ön bölüm sırasının en başında yer alır. DEÜ Fen Bilimleri Enstitüsü 2025, madde 3.1:
Ön bölüm sırası: Dış Kapak, İç Kapak, Tez Sonuç Formu, Teşekkür, Öz, Abstract, İçindekiler, Şekiller Listesi, Tablolar Listesi, Semboller Listesi, Kısaltmalar.
Burada iki kapak vardır: dış kapak ciltte, iç kapak ilk kâğıt sayfada. Aynı kılavuzun madde 2.5'ine göre numaralandırma iç kapaktan başlar ama iç kapakta numara gösterilmez.
OMÜ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü 2022, madde 3.2, zorunlu öğeleri yıldızla işaretler ve listeyi boş sayfayla açar:
Zorunlu olanlar yıldız (*) ile işaretlenmiştir: (1) Boş sayfa* (2) İç kapak* (3) Kabul ve Onay* (4) Bilimsel Etiğe Uygunluk Beyanı* (5) Türkçe Özet* (6) Yabancı Dilde Özet* (7) Ön Söz ve Teşekkür (8) İçindekiler* (9) Simgeler ve Kısaltmalar (10) Şekiller Dizini (11) Tablolar Dizini (12) Giriş* (13) Ana Bölümler* (14) Sonuç* (15) Kaynaklar* (16) Ek(ler) (17) Etik Kurulu Kararı* (18) Öz Geçmiş* (19) Boş sayfa*
İTÜ LEE 2021 madde 1 sırayı şöyle verir: "Tezde yer alacak bölümlerin sunuş sırası: Dış kapak, İç kapak, Onay sayfası, İthaf, Önsöz, İçindekiler, Kısaltmalar, Semboller, Çizelge listesi, Şekil listesi, Özet." Gazi FBE 2023'te ise iç kapaktan önce bir amblem sayfası vardır; kılavuzun 4.1.1-4.1.13 maddeleri ve EK-15'ten derlenen sıraya göre dış kapak, amblem sayfası (amblem 9 × 9 cm), iç kapak, kabul ve onay, etik beyan gelir.
Kapağın ölçüleri: DEÜ Endüstri örneği
Çoğu kılavuz kapağın puntolarını metinde değil örnek sayfada verir. DEÜ Endüstri Mühendisliği 2023 kılavuzunun madde 3.2'si ve EK-1 örnek kapağından türetilen ölçüler şöyledir:
Kapakta üniversite, fakülte ve bölüm adı 14 punto koyu büyük harf, proje başlığı 18 punto koyu büyük harf, yazar adı 14 punto koyu (soyadı büyük harf), danışman adı 12 punto koyu, tarih ve basım yeri 12 punto koyu (basım yeri büyük harf) yazılır; kapaktaki tüm yazılar koyudur (§3.2, EK-1).
Bu tek paragraf, bir kapağı kurmak için gereken her şeyi içerir: hangi satır, hangi punto, hangi harf düzeni, koyu mu. Kendi kılavuzunuzun örnek kapağını da böyle bir listeye dönüştürmelisiniz.
Kâğıt ve cilt
DEÜ Endüstri 2023 madde 2.1 kapağın fiziksel hâlini de tarif eder: "A4 (210x297 mm) kağıt kullanılmalıdır. Kapak sayfasının önünde ve arkasında beyaz karton kullanılmalı, yan kısımda siyah şerit bant bulunmalıdır." Gazi FBE 2023 madde 2 ciltli teslimi ve kuşak renklerini belirler: doktorada altın, tezli yüksek lisansta gümüş, dönem projesinde bronz. Bunlar Word'de değil matbaada çözülür ama kapağı hazırlarken bilmeniz gerekir; ciltleme kesimi kenar boşluğunu yer.
Örnek kapağı nasıl okumalısınız?
Kılavuzunuzdaki örnek kapağı açın ve şu listeyi doldurun:
- Satırlar ve sırası. Yukarıdan aşağıya her satırı yazın: T.C. (varsa), üniversite, enstitü/fakülte, anabilim dalı/bölüm, program (varsa), başlık, tez türü, yazar, danışman etiketi ve adı, yer, tarih.
- Her satırın puntosu. Örnekte ölçü yazmıyorsa satır yüksekliklerini gövde 12 puntoyla karşılaştırın: başlık belirgin büyükse 16-18, kurum satırları biraz büyükse 14.
- Harf düzeni. Kurum satırları ve başlık genellikle tümü büyük; yazar adında yalnız soyadı büyük (DEÜ Endüstri); danışman adı ilk harfleri büyük.
- Koyu / düz. DEÜ Endüstri'de hepsi koyu. Başka kılavuzlarda yalnız başlık koyu olabilir.
- Bloklar arası boşluk. Örnek kapakta kurum bloğu ile başlık arasında, başlık ile yazar arasında, yazar ile danışman arasında kaç boş satır var? DEÜ Endüstri EK-1'de bu boşluklar 5, 9, 4 ve 2 satırdır. Kendi kılavuzunuzda saymanız gerekir.
- Logo. Varsa boyutu ve yeri: Gazi'de amblem ayrı sayfada 9 × 9 cm; birçok kılavuzda kapakta hiç logo yoktur.
- Sayfa numarası. Kapakta yok; sayılıyor mu sayılmıyor mu, kılavuza bakın. Bunu sayfa numaralandırma yazısında anlattık.
Word 365'te kapak sayfası kurmak
Ekle › Kapak Sayfası galerisini kullanmayın; oradaki şablonlar renkli ve grafiklidir, hiçbir kılavuza uymaz. Boş sayfada başlayın.
1. Kapağı kendi bölümüne alın
- Belgenin en başına gidin (Ctrl+Home).
- Kapak metinlerini yazdıktan sonra sonuna Düzen › Kesmeler › Bölüm Sonları › Sonraki Sayfa ekleyin. Böylece kapağın kenar boşlukları, altbilgisi ve dikey hizası geri kalandan bağımsız olur.
2. Kenar boşluklarını kılavuza eşitleyin
Kapak, metin sayfalarıyla aynı kenar boşluklarını kullanır. DEÜ FBE 2025 madde 2.2 bunu açıkça kapağa da uygular: "Sayfa kullanım alanı; dış kapak, iç kapak, içindekiler, ana metin, kaynaklar ve eklerin yer aldığı sayfalar dâhil olmak üzere, sol kenardan 4,0 cm, sağ kenardan 2,5 cm, üst ve alt kenardan 3,0 cm boşluk olacak şekilde ayarlanmalıdır." Düzen › Kenar Boşlukları › Özel Kenar Boşlukları ile bu değerleri girin; Uygulama yeri: Tüm belge. Kenar boşluklarını kılavuz okuma yazısında ayrıntılı ele aldık.
3. Satırları yazın ve ortalayın
- Her satırı ayrı paragraf olarak yazın; Enter ile geçin.
- Tümünü seçip Giriş › Paragraf › Ortala.
- Giriş › Paragraf penceresinde (Girintiler ve Aralıklar) ilk satır girintisini Yok yapın; gövde stilinden gelen 0,5 cm girinti ortalamayı bozar.
- Satır aralığını Tek, Önce/Sonra boşluğu 0 nk yapın; bloklar arası boşluğu boş paragraflarla değil, ilgili satırın "Önce" veya "Sonra" değeriyle verin. 12 puntoda bir boş satır yaklaşık 14-15 nk'dır; 5 boş satır için Sonra: 72 nk gibi.
4. Punto ve harf düzenini uygulayın
Her satıra kılavuzun puntosunu verin (DEÜ Endüstri için kurum 14, başlık 18, yazar 14, danışman 12, tarih ve yer 12). Büyük harf için metni yeniden yazmak yerine Giriş › Yazı Tipi › Tümü Büyük Harf kullanın; böylece içindekilerde veya başka bir yerde başlığı küçük harfle kullanmanız gerekirse metin bozulmaz. Türkçe karakterlerde İ/ı dönüşümünü kontrol edin; Word bazen "ı" harfini "I" yerine "İ" yapar.
5. Dikey konum
Kapak metni sayfanın tamamına yayılır: kurum satırları üstte, başlık ortada, tarih altta. Bunu iki yolla yaparsınız:
- Bloklar arası boşluğu "Önce/Sonra" ile ayarlayarak (kılavuz örneğindeki boş satır sayısına göre).
- Ya da Düzen › Kenar Boşlukları › Özel Kenar Boşlukları › Düzen sekmesi › Dikey hizalama: Ortala; yalnız bu bölüme uygulayın. Bu yol içerik yüksekliği değişse de ortalar ama kılavuzun sabit boşluklarını birebir vermez.
6. Logo
Kılavuz logo istiyorsa Ekle › Resimler › Bu Cihaz ile ekleyin, Resim Biçimi › Boyut ile ölçüyü girin (Gazi amblemi 9 × 9 cm), paragrafı ortalayın. Logoyu metin satırıyla aynı hizaya ("Metinle aynı hizada" düzeni) koyun; kayan nesne kapakta kaymalara yol açar.
7. Sayfa numarasını gizleyin
Altbilgiye çift tıklayın, Üstbilgi ve Altbilgi › İlk Sayfada Farklı işaretleyin. Kapak kendi bölümündeyse altbilgisini tamamen boş bırakabilirsiniz.
Puntom'da tek tıkla
Kapak Sayfası modülü girdiğiniz bilgilerle bir kapak oluşturur ve belgenin başına ekler. Tez başlığı, yazar, danışman ve yıl zorunlu; şehir, öğrenci numarası ve PNG/JPG logo isteğe bağlıdır. "Hazır düzen" seçenekleri arasında DEÜ Endüstri kurumsal tez kapağı, genel tez kapağı, APA 7 öğrenci başlık sayfası, Chicago/Turabian ödev başlık sayfası ve IEEE başlık bloğu vardır; her düzen öğelerin punto, hiza ve kalınlığını o stile göre topluca ayarlar. Ardından "Kapak öğeleri" editöründen her satırı (üniversite, fakülte, bölüm, başlık, yazar, danışman, belge türü, yıl) ve bloklar arası boşluk satırlarını tek tek düzenlersiniz: metin, yazı tipi, boyut, hiza, kalın, italik, üst/alt boşluk. Sağdaki A4 oranlı canlı önizleme indireceğiniz .docx ile aynı kurallardan üretilir. Belgenizde zaten bir kapak varsa modül varsayılan olarak ona dokunmaz; "Mevcut kapağın üzerine yaz" seçeneğini açmadan yeni kapak eklenmez. Ayrıntılar için Kullanım Kılavuzu › Kapak Sayfası sayfasına bakın.
Puntom'un yapmadıkları: Gazi'nin ayrı amblem sayfasını üretmez; kabul-onay, etik beyan gibi imza sayfalarını oluşturmaz (bunlar enstitünün kendi formlarıdır); ve DEÜ Endüstri dışındaki kılavuzlar için kılavuza özel hazır kapak düzeni yoktur, genel tez düzenini seçip öğe editöründen kılavuzunuzun ölçülerine getirirsiniz.
Sık yapılan kapak hataları
Başlık gövde stilinde. Başlık 12 punto ve ilk satır girintili kalmıştır; ortalama sağa kaymış görünür. Girintiyi Yok yapın.
Boş satırlarla boşluk. Boş paragraflar kılavuzun satır sayısını tutturur gibi görünür ama yazı tipi veya punto değişince kayar. "Önce/Sonra" değerleriyle sabitleyin.
Danışman unvanı eksik veya yanlış sırada. Kılavuz örneğinde "Danışman" etiketi ayrı satırda mı, adla aynı satırda mı? Unvan kısaltmaları (Prof. Dr., Doç. Dr., Dr. Öğr. Üyesi) kılavuzun yazımıyla aynı olsun.
Tarih biçimi. "Aralık, 2022" mi, "Aralık 2022" mi, "2022" mi? DEÜ Endüstri EK-1'de "Aralık, 2022" ve altında "İZMİR" büyük harfle yer alır. Örneği birebir izleyin.
Dış kapak ile iç kapak farklı. İkisi aynı içeriği taşır; birinde düzelttiğiniz yazım hatasını diğerinde de düzeltin.
Kapakta numara var. İlk Sayfada Farklı işaretlenmemiş. Bunu ve ön bölüm sayımını sayfa numaralandırma yazısında bulabilirsiniz.
Kılavuzunuzun ön bölüm sırasını, kapak ve kenar boşluğu maddelerini üniversite kılavuz sayfalarından madde numarasıyla okuyabilirsiniz. Puntom'un tüm modülleri özellikler sayfasında, planlar fiyatlandırma sayfasında, sık sorular SSS sayfasında. Kapak Sayfası modülü Pro plandadır; çıktıyı satın almadan önce önizleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Dış kapak ile iç kapak arasındaki fark nedir?
Dış kapak ciltli tezin kartonuna basılan yüzdür; iç kapak tezin ilk kâğıt sayfasıdır ve çoğu kılavuzda içerik olarak dış kapağın aynısıdır. DEÜ FBE 2025 ikisini ayrı sayfa olarak ister ve iç kapağı sayfa numarası saymaya başlatır; OMÜ LÜEE 2022 zorunlu listeye yalnız iç kapağı koyar, dış kapak cilt aşamasında eklenir.
Kapakta hangi bilgiler bulunur?
Kurum satırları (üniversite, enstitü veya fakülte, anabilim dalı ya da bölüm), tez başlığı, tez türü (yüksek lisans tezi, doktora tezi, bitirme projesi), yazar adı, danışman adı ve unvanı, yer ve tarih. Öğrenci numarası, logo ve program adı kılavuza göre eklenir.
Kapakta sayfa numarası olur mu?
Olmaz. Elimizdeki beş kılavuzun hepsi kapakta numara göstermez; fark, kapağın sayılıp sayılmadığındadır. Word'de Üstbilgi ve Altbilgi › İlk Sayfada Farklı ile numarayı gizleyin.
Kapağı Word'ün hazır kapak şablonlarından seçebilir miyim?
Hayır. Ekle › Kapak Sayfası'ndaki şablonlar renkli, grafikli ve kurumsal düzenle uyumsuzdur. Kapağı boş bir sayfada ortalı paragraflarla ve kılavuzun puntolarıyla kendiniz kurun ya da kılavuzunuza uygun bir kapak düzenini otomatik oluşturan bir araç kullanın.
Kapaktaki metinler koyu mu yazılır?
Kılavuza bağlıdır. DEÜ Endüstri 2023'ün EK-1 örnek kapağında tüm satırlar koyudur; diğer kılavuzlar örnek kapak sayfasına yönlendirir. Kendi kılavuzunuzun örnek kapağını birebir izleyin.