Tez yazım kılavuzu 40 ila 70 sayfalık bir belgedir ve büyük bölümü sizin için önemsizdir: teslim prosedürü, jüri süreci, CD etiketi. Biçimle ilgili kurallar genellikle iki bölüme sıkışır ve kısa cümlelerle yazılır: "sol kenardan 4,0 cm", "Times New Roman 12 punto", "1,5 satır aralığı". Sorun bu cümleleri bulmak değil, doğru Word ayarına çevirmektir. Bu yazı kılavuzu okurken hangi maddeleri arayacağınızı, her maddenin Word'de hangi pencereye karşılık geldiğini ve kılavuzlar arasındaki farkları elimizdeki beş kılavuz üzerinden gösterir.
Kılavuzda ne aramalısınız: yedi başlık
Kılavuzu açınca içindekilerden şu bölümleri işaretleyin: sayfa düzeni (kâğıt, kenar boşluğu), yazı (yazı tipi, punto), aralık (satır ve paragraf), başlıklar (düzeyler, numaralandırma), sayfa numarası, şekil-tablo ve kaynakça. Bu yazı ilk dördünü ele alır; sayfa numarası için ayrı yazı, şekil ve tablo için ayrı yazı, kaynakça için APA yazısı vardır.
1. Kâğıt ve kenar boşlukları
Kılavuzlar ne diyor?
Beş kılavuzun beşi A4 ister; kenar boşluklarında ayrılırlar.
DEÜ Fen Bilimleri Enstitüsü 2025, madde 2.2:
Sayfa kullanım alanı; dış kapak, iç kapak, içindekiler, ana metin, kaynaklar ve eklerin yer aldığı sayfalar dâhil olmak üzere, sol kenardan 4,0 cm, sağ kenardan 2,5 cm, üst ve alt kenardan 3,0 cm boşluk olacak şekilde ayarlanmalıdır.
DEÜ Endüstri Mühendisliği 2023, madde 2.2: "Sayfanın sol kenarından 3,5 cm, sağ, üst ve alt kenarlarından ise 2,5 cm boşluk bırakılmalıdır."
OMÜ LÜEE 2022, madde 2.2: "Sol (cilt tarafı) 4 cm, üst 2,5 cm, sağ 2,5 cm ve alt 2,5 cm boşluk bırakılır. Enstitünün resmi web sitesinde yayımlanan tez yazım şablonu kullanılmalıdır."
Gazi FBE 2023, madde 3.2, farklı bir mantık kurar: "Yazımda, her sayfanın üst kenarlarında 3,0 cm, sol kenarlarında 2,75 cm, alt 2,0 cm ve sağ kenarlarda 2,75 cm boşluk bırakılmalıdır." Sol ve sağ eşittir çünkü Gazi çift yüz baskı ve tek/çift sayfaya göre değişen sayfa numarası konumu kullanır.
İTÜ LEE 2021, madde 2.2.2, ölçüyü şekle bırakır: "Yazı bloğunun kâğıt üzerindeki yerleşiminde kenar boşlukları Şekil 2.1a ve 2.1b'de belirtildiği gibi olmalıdır." Böyle bir maddeyle karşılaşınca şekli cetvelle değil, enstitünün Word şablonundan ölçerek okuyun; İTÜ şablonunda sol 4, diğerleri 2,5 cm'dir.
Word'de karşılığı
- Düzen › Kenar Boşlukları › Özel Kenar Boşlukları seçin; Sayfa Yapısı penceresi açılır.
- Kenar Boşlukları sekmesinde Üst, Alt, Sol, Sağ değerlerini cm olarak girin.
- Oluk alanını 0 bırakın. Oluk ciltleme payıdır ve sol değere eklenir; kılavuz "sol 4 cm" diyorsa Sol: 4, Oluk: 0 yazın. İkisini birden vermek metni fazla içeri iter.
- Kâğıt sekmesinde Kâğıt boyutu: A4. Word bazen belgeyi Letter açar; kenarlar doğru olsa bile sayfa ölçüsü yanlış olur.
- Düzen sekmesinde Üstbilgi ve Altbilgi mesafeleri sayfa numarasının kenara uzaklığını belirler; Gazi'nin "üstten 2,0 cm" kuralı buraya yazılır.
- Uygulama yeri: Tüm belge. Kapak dahil her sayfa aynı boşlukları kullanır.
Çift yüz baskı isteyen kılavuzlarda (DEÜ Endüstri 2023 madde 2.2b: "Baskıda kağıdın her iki yüzü de kullanılmalıdır.") Birden çok sayfa: Karşılıklı kenar boşlukları seçilir; o zaman Sol/Sağ yerine İç/Dış görünür ve geniş kenar her sayfada cilt tarafına düşer. Tek yüz baskıda (DEÜ FBE 2025 madde 2.2b: "Kâğıdın arka yüzü kullanılmamalıdır.") bu seçeneği kullanmayın.
2. Yazı tipi ve punto
Kılavuzlar ne diyor?
Burada tam bir uzlaşı var: Times New Roman 12 punto. DEÜ FBE 2025 madde 2.3: "Metin içinde yazı tipi, Times New Roman ve yazı büyüklüğü 12 puntodur." OMÜ LÜEE 2022 madde 2.4: "Tez metni Times New Roman 12 punto ile yazılır; bölüm başlıkları 14 punto, dipnotlar 10 puntodur." İTÜ LEE 2021 madde 2.3 bir seçenek ekler: "Tüm tezde, 12 yazı boyutunda Times New Roman (veya istenirse tüm tez boyunca 11 yazı boyutunda Arial) yazı karakteri kullanılır."
Gazi FBE 2023 madde 3.3 alt sınırı da koyar: gövde 12, dipnot 10, çizelge içi en az 8 punto; "Bu değerlerin dışındaki yazı büyüklükleri kullanılmamalıdır."
Dikkat edilecek nokta: gövde puntosu tek sayı değildir. Dipnot (DEÜ FBE 3.2.4: 10 punto, tek aralık; İTÜ 2.3b: 8 punto), şekil ve tablo yazısı (DEÜ 10, İTÜ 12), sayfa numarası (İTÜ 11, DEÜ Endüstri 10), kaynakça (OMÜ 11) ayrı ayrı yazılır. Kılavuzu okurken her öğenin puntosunu ayrı bir satıra not edin.
Word'de karşılığı
Yazı tipini paragraf paragraf değil, stil üzerinden değiştirin: Giriş › Stiller › Normal stiline sağ tıklayıp Değiştir; yazı tipi Times New Roman, boyut 12. Başlık stilleri Normal'den türediği için yazı tipi onlara da geçer, puntoları ayrı ayarlarsınız. Dipnot için Dipnot Metni stilini, resim yazısı için Resim Yazısı stilini aynı yolla düzenleyin.
3. Satır aralığı, paragraf aralığı, girinti ve hiza
Kılavuzlar ne diyor?
Satır aralığında da uzlaşı var: gövde 1,5. DEÜ FBE 2025 madde 2.4: "Satır aralıkları 1.5 aralık olacak şekilde ayarlanmalıdır. Metin, sayfanın iki yanına yaslanmış olmalıdır." Gazi FBE 2023 madde 3.5 istisnaları sayar: "Tez metninin yazımda 1,5 satır aralığı kullanılmalıdır. Özet, Abstract, alıntı, dipnot ve kaynak listesinin yazımında tek satır aralığı kullanılmalıdır."
Paragraf girintisi ve paragraf arası boşlukta kılavuzlar üç ayrı yol izler:
- Girinti + boş satır: DEÜ FBE 2025 madde 2.4b: "Paragrafın ilk satırı 0,5 cm (5 boşluk) içeriden başlamalıdır. Paragraflar arasında bir boş satır bırakılmalıdır." DEÜ Endüstri 2023 madde 2.3b aynı kuralı koyar.
- Girinti + nk boşluk: OMÜ LÜEE 2022 madde 2.6b: "İlk paragraflar da dahil tüm paragraf başlarında 1 cm ilk satır girintisi bulunmalıdır. Her paragraftan sonra 6 nk boşluk bırakılmalıdır. Tezde paragraflar arasında fazladan satır boşluğu bırakılmaz." İTÜ LEE 2021 madde 2.4 de 6 punto önce ve sonra ister.
- Girintisiz + satır boşluğu: Gazi FBE 2023 madde 3.3b: "Paragraflar sayfanın sol kenarından ve girinti verilmeden başlamalıdır." Boşluğu madde 3.5b verir: "İki paragraf arasında da 1,5 satır aralığı boşluk bırakılmalıdır."
Ayrıca dört kılavuz (DEÜ FBE 2.4c, DEÜ Endüstri 2.3c, Gazi 3.7, OMÜ 2.6d) kelimelerin satır sonunda bölünmemesini ve sayfa sonundaki alt başlığı en az iki satır metnin izlemesini ister.
Word'de karşılığı
Hepsi tek penceredir: Giriş › Paragraf grubunun köşesindeki ok › Girintiler ve Aralıklar sekmesi. Normal stilini düzenlerken açın:
- Hizalama: İki Yana Yasla.
- Girinti › Özel: İlk satır, Değer: 0,5 cm (DEÜ) veya 1 cm (OMÜ); Gazi için Yok.
- Aralık › Önce ve Sonra: OMÜ için Sonra 6 nk; İTÜ için Önce 6, Sonra 6; DEÜ için "bir boş satır" yaklaşık 18 nk (12 puntoda 1,5 aralığın yüksekliği); Gazi için 1,5 satır boşluk yine yaklaşık 18 nk.
- Satır aralığı: 1,5 satır. "Tam" veya "En az" seçip nk yazmayın; kılavuz oran veriyor.
- Satır ve Sayfa Sonu sekmesinde Tek kalan satırları önle işaretli; başlık stillerinde Sonrakiyle birlikte tut işaretli.
- Heceleme için Düzen › Heceleme › Yok.
Boş satırı Enter'a iki kez basarak vermeyin; sayfa başına düşen boş paragraf üstte boşluk bırakır ve içindekiler hesaplaması şaşar. Boşluk "Sonra" değeriyle verilir.
4. Başlık düzeyleri
Kılavuzlar ne diyor?
Başlık düzeyi, hiyerarşideki derinliktir: ana bölüm (1), ikinci düzey (1.1), üçüncü düzey (1.1.1). Kılavuzlar her düzeyin puntosunu, harf düzenini ve numara biçimini ayrı yazar.
DEÜ FBE 2025 madde 3.2.1: "Tezlerde başlıklar ondalık sistem ile numaralandırılacaktır. Ana bölüm başlığı ortaya hizalı, 12 punto, büyük harf, koyu olarak yazılır; beşinci derece başlıkta nokta konularak metin takip eder." Beş düzey tarif edilir ve ana bölüm iki satırdır: ilk satırda "BÖLÜM DÖRT", ikinci satırda bölümün adı.
Gazi FBE 2023 madde 3.10 üç düzey ve farklı punto verir: "Birinci derece bölüm başlıkları büyük harf, koyu ve 14 punto; ikinci derece alt bölüm başlıkları her sözcüğün ilk harfi büyük, tamamı koyu ve 12 punto; üçüncü derece alt bölüm başlıkları yalnızca birinci sözcüğün ilk harfi büyük, tamamı koyu ve 12 punto yazılır." Madde 3.11'e göre numaralar 2.1., 2.1.1. biçiminde sonda noktalıdır; DEÜ FBE'de numara sonunda nokta yoktur (2.1 Kimyasal Çökeller).
İTÜ LEE 2021 madde 3.1: "Birinci dereceden başlıklar büyük ve koyu harflerle yazılır (Örnek: 1. GİRİŞ). İkinci dereceden başlıklar koyu ve kelimelerin ilk harfleri büyük yazılır (Örnek: 2.1 Süreç Yeterlik Analizi)." Ana bölüm numarası satır içindedir, DEÜ'deki gibi ayrı "BÖLÜM" satırı yoktur.
OMÜ LÜEE 2022 madde 2.5c iki sisteme izin verir: "Başlıkların yazılış ve tasnifinde ondalık ya da harfli sistem kullanılabilir. Her başlık numaraları nokta ile bitmelidir." Madde 2.5 ise her ana bölümün yeni sayfada başlamasını ve başlıkların iki yana dayalı yazılmasını ister; DEÜ Endüstri 2023 madde 3.8 de her ana bölümü yeni sayfada ister, DEÜ FBE 2025 bu konuda sessizdir.
Kılavuzu tabloya çevirin
Kılavuzu okurken her düzey için bir satır açın: punto, koyu/italik, harf düzeni (tümü büyük, her kelimenin ilk harfi büyük, yalnız ilk harf büyük), hiza (ortalı, sola, iki yana), numara biçimi (1 / 1. / BÖLÜM BİR), yeni sayfa (evet/hayır). Bu tablo dolduğunda Word'deki Başlık 1-5 stillerini ona göre düzenlersiniz: Giriş › Stiller › Başlık 1 › Değiştir, ardından Giriş › Paragraf › Çok Düzeyli Liste'den başlık stillerine bağlı numaralandırma.
Kılavuz ile şablon çelişirse
Enstitüler kılavuzun yanında Word şablonu da dağıtır (OMÜ madde 2.2 şablon kullanımını zorunlu tutar). Şablon ile kılavuz metni çelişebilir; DEÜ FBE 2025 kılavuzunun kapak sayfasında hâlâ "Ocak, 2022" yazması, enstitülerin dosyaları güncellerken her yeri değiştirmediğini gösterir. Böyle durumlarda kılavuzun yürürlükteki sürümünü ve şablonu enstitüden teyit edin; teslim kontrolünü yapan görevlinin hangisine baktığını sorun. Beş kılavuzun madde madde dökümü, çelişkileri ve sürüm notları üniversite kılavuz sayfalarında yer alır.
Puntom'da tek tıkla
Kenar Boşlukları modülü dört kenarı, üstbilgi ve altbilgi mesafesini, cilt payını ve kâğıt boyutunu tek yerden ayarlar. Modülün üstündeki ölçü birimi seçicisi cm, mm, inç ve punto arasında geçiş yapar; kılavuz "sol 4 cm" diyorsa birimi cm bırakıp Sol alanına 4 yazarsınız, çevrimi uygulama yapar. "Cilt için ek boşluk" sol kenara eklenen paydır; sol kenarı zaten geniş tuttuysanız 0 bırakın. Kâğıt boyutu "A4 yap" seçeneği Letter açılmış belgeleri 21 × 29,7 cm'ye çevirir. Aynı grubun Yazı Tipi ve Aralık modülü yazı tipi, punto, satır aralığı, ilk satır girintisi, hiza, heceleme ve dul/yetim korumasını; Başlık Görünümü ve Başlık Numaralama modülleri her başlık düzeyinin punto, hiza, harf düzeni ve numara biçimini ayarlar. Kütüphaneden bir üniversite kılavuzu seçtiğinizde bu alanlar kılavuzun değerleriyle önceden dolu gelir. Ayrıntılar için Kullanım Kılavuzu › Kenar Boşlukları sayfasına bakın.
Sayfa Düzeni ve Başlıklar grupları ücretsizdir; kenar boşluğu, yazı tipi, aralık ve başlık ayarlarını ücret ödemeden ayda 10 belgeye kadar kullanabilirsiniz. Tüm modüller özellikler sayfasında, planlar fiyatlandırma sayfasında, sık sorular SSS sayfasında.
Sık sorulan sorular
Tezde kenar boşlukları kaç cm olmalı?
Kılavuza göre değişir. DEÜ FBE 2025: sol 4, sağ 2,5, üst ve alt 3 cm. DEÜ Endüstri 2023: sol 3,5, diğerleri 2,5 cm. OMÜ LÜEE 2022: sol 4, diğerleri 2,5 cm. Gazi FBE 2023: üst 3, alt 2, sol ve sağ 2,75 cm. İTÜ LEE 2021 ölçüyü şekle bırakır; şablonunda sol 4, diğerleri 2,5 cm'dir.
Sol kenar neden daha geniş?
Ciltleme sırasında sol kenardan bir şerit kaybolur; geniş sol kenar bu kaybı karşılar. Word'de bunu ya doğrudan Sol değerini büyüterek ya da Sayfa Yapısı penceresindeki Oluk alanıyla verirsiniz; ikisini birden kullanmayın, paylar toplanır.
1,5 satır aralığı Word'de tam olarak ne demek?
Giriş › Paragraf › Girintiler ve Aralıklar penceresinde Satır aralığı listesinden 1,5 satır seçmek demektir. Bu, Tam veya En az seçeneğiyle nk cinsinden verilen aralıktan farklıdır; kılavuz 1,5 diyorsa 1,5 satır seçeneğini kullanın.
Paragraflar arasında bir boş satır bırakmak Enter'a iki kez basmak mıdır?
Hayır. Boş paragraf eklemek yerine Giriş › Paragraf penceresinde Sonra alanına bir satır yüksekliğinde boşluk (1,5 aralıkta 12 punto için yaklaşık 18 nk) yazın. Böylece boşluk sayfa başında kaybolmaz ve içindekiler hesaplaması bozulmaz.
Başlık düzeyi ne demek, kaç düzey olmalı?
Başlık düzeyi, başlığın hiyerarşideki derinliğidir: 1 ana bölüm, 1.1 ikinci düzey, 1.1.1 üçüncü düzey. DEÜ FBE 2025 beş düzeye, Gazi FBE 2023 üç düzeye kadar tarif eder; İTÜ LEE 2021, OMÜ LÜEE 2022 ve DEÜ Endüstri 2023 dört düzey kullanır. Her düzeyin puntosu ve harf düzeni kılavuzda ayrı yazılır.